Poniedziałek, 11 Grudnia 2017, imieniny: Damazego, Waldemara złóż życzenia »
BRANŻE:  
WM.pl » Ekomazury » Strzelali do księży
2010-01-28

Strzelali do księży

Oczywiście nie wszyscy zachowywali się jak opisywani żołnierze. Tuż przy domu siedmioletniego Horsta leżały zwłoki zastrzelonego mężczyzny. Przez kilkanaście dni, bo mieszkańcy bali się go pochować, a żołnierze wcale się do tego nie kwapili. Dopiero, gdy jedna z ciężarówek je przejechała, zezwolono na pochówek.

Bisztynek w latach 30-tych XX wieku. Zaznaczony obszar podpalili czerwonoarmiści i na zawsze zniknął z centrum Bisztynka.
Fot. zbiory własne autora

29 lub 30 stycznia mija 65. rocznica tzw. wyzwolenia Bisztynka. To okazja do zapoznania się z nieznanymi powszechnie szczegółami tego wydarzenia. Tym bardziej, że dysponujemy relacją naocznego świadka wyzwolenia - wówczas siedmioletniego chłopca - Horsta Roggli - dziś mieszkającego w Niemczech. Wówczas mieszkał przy dzisiejszej ulicy Reymonta 6, w pobliżu banku i Bramy Lidzbarskiej w Bisztynku


NIE BYŁO ŻADNEJ OBRONY

Bisztynek miał szczęście znaleźć się na odległym zapleczu niemieckich regionów umocnionych, które wysunięte były znacznie dalej na wschód. Nie było tu żadnych zgrupowań wojsk, ani też fortyfikacji, które Armia Czerwona musiałaby rozgramiać i zdobywać. Nie było tu żadnych przeszkód terenowych, na których cofające się wojska niemieckie mogłyby choć przez chwilę znaleźć oparcie. Nic dziwnego zatem, iż żołnierze "Division Gross-Deutchland", którzy znajdowali się w odwrocie, zaledwie na kilka godzin przed wkroczeniem Rosjan 29 stycznia opuścili miasto, rezygnując z organizowania jakiegokolwiek oporu.

Według źródeł niemieckich, Rosjanie byli w Bisztynku 29 stycznia w godzinach przedwieczornych, według zaś oficjalnych źródeł sowieckich, miasto Bisztynek "wyzwolono" dopiero 30 stycznia. Skąd ta różnica ? Chodziło o to, by stworzyć pozory ostrej walki o miasto, w którym w rzeczywistości nie napotkano żadnego oporu. Zaraz więc po wkroczeniu do miasta podpalono wszystkie domy w Rynku. Nie mając z kim walczyć, strzelano do osób cywilnych.


MASAKRA CYWILIÓW

W szczegółowy sposób opisano masakrę, jakiej dokonali pijani żołnierze zabijając w jednej chwili około 90 osób, a następnie podpalając zabudowania dla ukrycia zbrodni. Oto ów opis:


„W Bisztynku, w niedzielę 28 stycznia 1945 roku odbywało się jeszcze w kaplicy szpitala nabożeństwo. Żołnierze "odważnej" "Division Gross Deutschalnd" opuścili miasto w dniu 29 stycznia. Około południa od strony Łędławek rozpoczął się ostrzał artyleryjski nieprzyjaciela. Niektóre domy i katolicki kościół parafialny zostały uszkodzone. Pomiędzy 17, a 18 godziną nadciągnęła Armia Czerwona, z kierunku Łędławek i Sątop. Obrony nie było, bo liczne umocnienia obronne (okopy) rozciągnięte na polach nie nadawały się do użycia.

Rozpoczęły się rabunki i plądrowanie. Przy Rynku paliły się domy, a pożary rozniecali sowieccy żołnierze, którzy też, bardzo brutalnie obchodzili się z ludźmi.

30 stycznia rosyjscy żołnierze, w zagrodzie gospodyni Katharina Schulzki rozstrzelali wiele osób. Najpierw jednak urządzili sobie pijacką zabawę w szopie z drewnem. Potem zgromadzone w tym gospodarstwie osoby rozstrzelali. Tych osób było około 90. Byli to ziomkowie z graniczących powiatów i gmin. Dwojgu dorosłych i trojgu dzieci udało się w ciemnościach nocy uciec do pobliskiej zagrody gospodarza Sommerfelda, gdzie dwie ranne kobiety wkrótce zmarły. Wkrótce też Rosjanie wystawili warty w zagrodzie, aby nikt nie mógł wejść na miejsce mordu. Zwłoki leżące w oborze i ogrodzie przeniesiono do domu mieszkalnego. Po 14 dniach przyjechał tam, od strony dworca kolejowego, samochód z kanistrami benzyny, za pomocą której wywołano pożar domu mieszkalnego....”


SAMOLOT I…PIES

A oto relacja z "wyzwolenia" Horsta Roggli – wówczas mieszkańca Bisztynka:

"Rosjanie wkroczyli do Bisztynka 29 stycznia miedzy godziną 19-tą, a 20-tą. Wiem, bo o godzinie 16-tej bawiłem się jeszcze koło Bramy Lidzbarskiej i volksbanku. Starszy, kulawy mężczyzna przechodząc tam, został ostrzelany z broni pokładowej samolotu. Nie trafiono go. Wystraszony, bo kule z broni pokładowej uderzając w bruk ulicy, jakieś 3-5 metrów obok mnie, powstające przy tym iskry oraz huk strzałów spowodował, że przestraszony uciekłem do domu, tzn. chciałem uciec, ale w korytarzu domu nr 6, na trzecim stopniu w korytarzu stal wielki (jak dla mnie) pies, wilczur. Tego było za wiele, w tak krótkim czasie dla siedmioletniego chłopaka: huk broni pokładowej i "warkot" nurkującego samolotu, iskry z bruku ulicznego i zagradzający wejście do domu wilczur. Wiem że mama musiała po tym moje spodnie wyprać.

O godz. 18-tej huk armat zmusił nas do szukania schronienia w piwnicy. Potem była chwila zupełnej ciszy. Mniej więcej o godz. 20-tej, na dworze było słychać czołgi i samochody, więc ojciec wyszedł by zobaczyć co się dzieje. Wracając do domu, do piwnicy mówił, że w ciemności nie mógł żołnierzy rozpoznać, ale słyszał tylko dziwne krzyki, jak "K.... mać", "Je... twoju mać", więc wiedział, że to Rosjanie. Po pół godziny słychać było w mieszkaniu głośne krzyki i kroki. W drzwiach wejściowych do piwnicy stanął żołnierz, celując karabinem krzyczał: Mużyki wychodzić ! Wsie !

Bisztynek trafiony był pięcioma pociskami armatnimi: 1 trafił w kościół katolicki, 1 w Szkołę przy dworcu (przestrzelona pomiędzy parterem, a pierwszym piętrem), 1 w wysoki komin przy młynie (u samego wierzchołka), 1 w budynek kina bisztyńskiego i 1 w kościół ewangelicki.

Budynek stacji kolejowej był strasznie podziurawiony mniejszymi pociskami z broni pokładowej i karabinów maszynowych . O ile się nie mylę, jedna bomba lotnicza trafiła w budynek stacji. Druga bomba, która miała trafić tory kolejowe, spadła kilka metrów od torów na wysokości przejazdu na szosie do Bartoszyc.”

NIEKTÓRZY ŻOŁNIERZE POMAGALI MIESZKAŃCOM

Jak wiemy, z rozmowy z Panem Horstem, był on chroniony przez rodziców od widoku radzieckich żołnierzy i nie dopuszczali go do spacerów po miasteczku. Mimo tego miał on kontakty z tymi żołnierzami. Oto jego wspomnienia:

"Zaraz po wkroczeniu wojsk radzieckich byłem w browarze z żołnierzem rosyjskim, który pożyczył od nas puste emaliowane wiadro, by nam przynieść z tego browaru pełne wiadro ciemnego piwa. Powiedział: "dzieciom". Bo widział, że nie mamy co jeść ani pić. Inny znów żołnierz przyniósł nam z apteki przy Reymonta pełny porcelanowy, litrowy dzbanek syropu malinowego, tzn. najpierw przyniósł troszeczkę spróbować, pytając czy to można jeść, czy to czasami nie trucizna. Ojciec, albo matka powiedziała mu, że to syrop, który używano w aptece do wyrobu leków. Byliśmy bardzo zdziwieni i wdzięczni, gdy po dłuższej chwili przyniósł nam pełny dzbanek tego syropu. Powiedział: "dzieci, kuszajcie".

Rosjanie nie oszczędzili księży katolickich. Na terenie ówczesnej i obecnej gminy Bisztynek rozstrzelali pięciu proboszczów. W Bisztynku - ks. Artura Schulza, w Sątopach – ks. Franza Ludwiga, w Paluzach – ks. Johannesa Marquardta, w Prositach – ks. Adalberta Prothmanna i w Unikowie – ks. Franza Zagermanna. Wszyscy oni zginęli, albo w dniu „wyzwolenia”, albo tuż po nim. Wobec księży od września 2007 roku toczy się proces beatyfikacyjny.


Andrzej Grabowski






Dodaj komentarz

zgłoś nadużycie ylq, Utworzony: 2017-09-13 05:46:33

[b]swarovski[/b], [b]long champ[/b], [b]celtics jerseys[/b], [b]nuggets jersey[/b], [b]nike free trainer 5.0[/b], [b]miami heat jersey[/b], [b]air max 95[/b], [b]nike free[/b], [b]air jordan shoes[/b], [b]minnesota timberwolves jerseys[/b], [b]hollister[/b], [b]lakers jersey[/b], [b]hogan[/b], [b]birkenstock deutschland[/b], [b]michael kors[/b], [b]nike roshe run[/b], [b]nike soccer shoes[/b], [b]nike running shoes[/b], , [b]rayban[/b], [b]bulls jersey[/b], [b]birkenstock[/b], [b]ray ban sunglasses outlet[/b], [b]celine outlet[/b], [b]oakley sunglasses cheap[/b], [b]michaelkors.com[/b], [b]instyler[/b], [b]ray ban[/b], [b]long champ[/b], [b]mcm backpack[/b], [b]converse sneakers[/b], , [b]hollister clothing[/b], [b]ferragamo shoes outlet[/b], [b]skechers shoes outlet[/b], [b]cheap jordans[/b], [b]nike mercurial[/b], [b]michael kors[/b], [b]coach bags friday[/b], [b]new balance[/b], [b]longchamp outlet[/b], [b]nike roche[/b], [b]purses and handbags[/b], [b]michael kors outlet[/b], [b]easton bats[/b], [b]nfl buccaneers jerseys[/b], [b]giuseppe zanotti sneakers[/b], [b]skechers canada[/b], [b]coach black friday[/b], [b]mcm handbags[/b], [b]true religion jeans women[/b], [b]mens hoodies[/b], [b]oakley sunglasses cheap[/b], [b]nfl bills jerseys[/b], [b]timberland outlet[/b], [b]free running[/b], [b]versace[/b], [b]phoenix suns jerseys[/b], [b]asics gel[/b], [b]rolex watches[/b], [b]rolex watch[/b], [b]roshe[/b], [b]reebok[/b], [b]eyeglasses frames[/b], [b]nfl jaguars jerseys[/b], [b]salvatore ferragamo[/b], [b]nba jersey[/b], [b]nike uk[/b], [b]christian louboutin[/b], [b]polo ralph lauren outlet online[/b], [b]air max thea[/b], [b]nfl lions jerseys[/b], [b]birkenstock taschen deutschland[/b], [b]oakley[/b], [b]pumas[/b], [b]omega watches[/b], [b]milwaukee bucks jerseys[/b], [b]kate spade handbags[/b], [b]uhren shop[/b], [b]oakley holbrook[/b], [b]hornets jersey[/b], [b]burberry[/b], [b]coach outlet usa[/b], [b]oakley store[/b], [b]ralph lauren uk[/b], [b]baseball jerseys[/b], [b]new balance store[/b], [b]cheap ray ban[/b], [b]true religion[/b], [b]lebron james shoes[/b], [b]thunder jerseys[/b], [b]nhl jerseys[/b], [b]louboutin shoes[/b], [b]omega watches[/b], [b]nfl 49ers jerseys[/b], [b]new balance[/b], [b]marc jacobs handbags[/b], [b]hermes birkin bag[/b], [b]burberry handbags[/b], [b]mcm backpack outlet[/b], [b]dansko shoes outlet[/b], [b]nike outlet[/b], [b]coach factory outlet online[/b], [b]hugo boss[/b], [b]huarache[/b], [b]louboutin[/b], [b]air jordan[/b], [b]nike roshe run[/b], [b]polo outlet online[/b], [b]vans shoes[/b], [b]nike free[/b], [b]ralph lauren outlet online[/b], [b]ferragamo shoes[/b], [b]nfl eagles jerseys[/b], [b][/b], [b]skechers mens shoes[/b], [b]prada[/b], [b]rolex watches[/b], [b]air max 2007[/b], [b]polo ralph lauren[/b], [b]converse[/b], [b]nfl jets jerseys[/b], [b]nfl texans jerseys[/b], [b]burberry outlet online[/b],

zgłoś nadużycie ppst, Utworzony: 2017-08-09 09:54:20

She would womens nike air max sit by Discount TOMS him for Air Max Sneakers hours TOMS For Sale together, coach factory outlet online like Nike Shoes Online a charming piece of still-life, when he pleased, and Michael Kors Handbags Discount was ready Scarpe Air Max to converse or to listen, Air Max 90 to walk, Adidas Yeezy Boost 350 For Sale to nike sb stefan janoski sing, to follow his lead in everything, as Pandora Outlet only Ray Ban Sunglasses Online a adidas store woman-child, full Jordan Sneakers For Sale of the UGGS Outlet beautiful Canada Goose Outlet enthusiasm Yeezy Men of Jordan Shoes For Cheap youthful admiration, Cheap True Religion Jeans can do. Adidas Shoes Discount Marketplace Nothing except perhaps botas de futbol the devotion Chaussure Air Max of Uggs Pas Cher Soldes a young nike tn pas cher wife, retro jordans for cheap when Yeezy Boost Sale Online she really nfl store loves the adidas schoenen man reebok running shoes much older than air force one pas cher herself, whom Yeezy Black she has married, can equal the Pandora Store devotion of a newest lebron shoes girl to hogan scontate her Air Max Kopen father. She Hugo Boss Sale admired nike schuhe günstig everything about Doudoune Moncler Site Officiel him—his Descuentos Nike beautiful refined Jordan Shoes Air head, Nike Air Women his fine ugg factory outlet voice, Nike Air 90 his grace and Pandora Official Website high breeding, his Canada Goose Online Store sermons, New Air Max 2017 and what she called his genius. To find this faultless father Cheap True Religion Jeans to be anything less than Moncler Jackets Discount Marketplace a demi-god was terrible Nike Air Max Sale to Rose. I TOMS SHOES OUTLET do Toms Factory Outlet not Zapatillas Air Max mean to say ADIDAS NMD SALE ON LINE that she got within Adidas NMD For Sale a Michael Kors Outlet hundred miles Coach Bags On Sale of 23 IS BACK Store this Nike Online Store discovery fitflops sale uk all at once; nay, the first result Nike Air Max Cheap of the vague and Michael Kors dreamy new pandora charms doubts that nike mercurial soccer cleats stole into Cheap Air Max her TOMS OUTLET mind was Negozi Pandora rather an increase Discount Ray Ban Sunglasses of UGG BOOTS FOR WOMEN enthusiasm for her father, an instinctive Adidas Neo Discount Sale making-up cheap uggs to her adidas outlet own Hyperdunk 2014 ideal new jordan releases for the sense Michael Kors Clearance of failure in him, Portafoglio michael kors of which she Mens Nike Air Max was vaguely conscious. Cheap Toms Shoes Outlet Rose loved her Soccer Boots Outlet nike mother Boost Yeezy Sale On Line after Cheap Michael Kors Tote Bag a totally different fashion, Ugg Pas Cher En France in an ordinary Air Nike and zapatos de futbol nike matter-of-fact way, but she Yeezy Shoes Discount Marketplace had no Nike Free Run 5.0 Womens romance Discount Christian Louboutin Shoes of Nike Air Huarache For Sale feeling towards Cheap Toms Outlet Store her; and when her Moncler Outlet Store whole Air max levně little world, began, as it Air Max Femme were, nike air to sway upon its Abercrombie and fitch store axis, longchamp bags on sale to yield beneath her feet, as if it might Nike Soccer Cleats Boots swing round toms shoes outlet altogether Official NHL Jerseys in space, turning Ugg boots Sale what Nike Shoes Discount Marketplace she had Moncler Sale supposed Timberland Outlet the Nike Shoes Sale Store brighter Chaussure Nike Air Max Pas Cher side into Adidas Originals Sale shadow, huarache sneakers and elevating that which she had Air Jordan Retro Sale held Nike Air Shoes lowly enough, she, poor girl, grew giddy zapatillas nike baratas with this Air max dam strange and Nike Outlet sickening toms sale sensation. Nike Pas Cher Femme She was at the age, cheap nike air max too, when everything is apt モンクレール レディース to reel Cheap Michael Kors about Nike Air Pas Cher the young nike air jordan pas cher experimentalist suivre un envoi taking Ray Ban Sunglasses Cheap her Vans Black Sneakers first Kobe Shoes Nike steps in life. She vans shoe store was vaguely pandora jewelry store conscious of being Christian Louboutin Heels now a free agent, Adidas Originals Superstar consulted as to her Stone Island Outlet own movements, no günstige nike schuhe longer Billige Nike Sko told Nike Air Damen curtly Toms Outlet Online to Nike Air Max Goedkoop do Air Max Pas Cher this Ugg Outlet Online Store and Cheap Retro Jordans For Sale that, Adidas Superstar but exercising personal nike sportschuhe choice Adidas Soccer Cleats Cheap as to Official Toms Shoes Outlet what she Bottes Ugg Femme Pas Cher should Nike joggesko do. This converse store change is Scarpe Nike Scontate of christian louboutin outlet itself Cheap Louboutin Heels sufficiently bewildering. Christian Louboutin Shoes Outlet Nature Cheap Real Jordans makes, as new yeezy shoes it chaussure adidas pas cher were, New Nike Shoes a pause at this nike jordan shoes first crisis of Canada Goose Womens Coats personal life. Boutique Ugg The Uggs For Cheap child, Doudoune Moncler Pas Cher wondering, Cheap Michael Kors Handbags half-delighted and half-troubled to have Cheap Nike Air Huarache no longer Doudoune Moncler Femme Pas Cher its duties clearly and louboutin heels sharply indicated, Hogan Outlet falls Canada Goose Outlet into chaussures nike pas cher a Louboutin Wedding Shoes partial nike air max running shoes trance, and Nike Huarache Womens Cheap neglects many things canada goose jacket outlet for asics sko sheer want of Pandora Style Beads use and Nike Store knowledge how pandora outlet store to Adidas Yeezy Cheap act Nike Roshe Run for pandora beads itself.


This Pandora Store Sale was Pandora Store Rose’s Original Ugg Boots position. prada outlet Between Nike Polo Sale the ジョーダン スニーカー mother, who, a Jordan Store little mortified and hurt Chaussure Nike Pas Cher at scarpe nike her chaussure basket homme child’s want of Canada goose dam sympathy Nike Tn Requin Pas Cher with Nike Shox discount Sale her, Nike Roshe Run Sale did Nike Air Jordan 11 not give Cheap Nike Free Run her Adidas Originals Stan Smith orders, but only suggested employment, Ugg Pas Cher Femme and the father, who said, “Never mind, let her alone,” nike sneakers she stood, not knowing how Cheap Nike Huarache to settle Soccer Boots Outlet nike the question, Cheap Air Max Trainers but Adidas Superstar Sale Online inclining naturally to the ugg store side Zapatillas Nike Air Max Baratas on which she was nike shoes most cheap uggs for women indulged and smiled upon, though Nike Factory Store with canada goose jackets on sale a secret uneasiness which she moncler jacket sale could Nike Shox Cheap not shake off, ugg clearance and Moncler Outlet Online moral sense of a Boty Nike Air false situation which North Face Outlet grew Discount Air Max upon her day by Nike Air Sneakers day.

zgłoś nadużycie Michael Cote, Utworzony: 2017-07-31 19:12:41

Auspiciously, there were many methods in Yeezy Boost 350 v2 cream addition to trial considered that built the whole notion less dangerous and a lot simpler. You can safely and securely and easily go Adidas Yeezy Boost shopping for solutions on the internet, such as apparel in addition to shoes. Shoes, an individual state? You Yeezy 350 Boost actually valor feel that it is a bit unfeasible to acquire shoes on the Yeezy Boost 350 v2 black net, however you really can certainly. You are guaranteed to locate a large amount of cheap Adidas Yeezy Boost 350 v2 white deals and good deals on the internet.Sometimes back, if you desired to buy a set Adidas Yeezy 750 Boost of brand-new shoes by yourself, you're merely burial container to help stopover showrooms in addition to shops. It takes much on Yeezy Boost your part including valuable time, traveling Yeezy Boost 350 v2 zebra expenditures and also exhaustion now. A great deal of energy simply for purchasing a two of Adidas Yeezy 350 Boost fresh shoe is just not reasonable. The good news is, through the help of online shoe stores you can buy shoes on the net Adidas Yeezy Boost 950 India fairly going to to outlets.You can obtain activities shoe online inside a simple technique. Adidas Yeezy Boost Today, everyone is selecting to purchase shoes not only simply Adidas Yeezy Boost 350 v2 black because they their very own active schedule with no the perfect time to come out pertaining to purchasing, even Yeezy Boost 750 so the reason behind this can be supply of different styles, brands, sizes and colors connected with shoes within website Yeezy Boost 350 v2 kids underneath a single position.The significance about buying the appropriate pair of jogging shoes or fitness shoes should be to protect against certain accidental http://www.yeezyboost350v2zebras.com/ injuries just like sore spots, muscle tissue tension, medial stress syndrome, tendonitis, and Yeezy Boost 350 v2 more. The point is always to hold the best Yeezy Boost 350 v2 white suited set of two shoes to give the athlete best efficiency, ease, along with alleviate. Since it is easy to buy managing shoe online. Adidas Yeezy Boost 350 v2 While checking out the on-line shoe retail store looking for the top running shoe Adidas Yeezy Boost 350 v2 zebra , there are various issues, that you just need to observe on. In the beginning the grade of the shoe, top quality Yeezy Boost 950 shoe will guarantee a person of which Yeezy Boost 550 shoe can be solid. This thickness of single, durable regular sewing and great product will guarantee that this shoe may prolonged very Adidas Yeezy Boost 550 last.You can also choose the latest vogue as well as inflated seem Adidas Yeezy Boost 350 v2 kids with the on the net shoe. Important hue of shoes that you would like to buy http://www.yeezyboost750shoes950.com/ is a superb part of to get the best. On-line planet, you can visit distinct web sites together, evaluate just about all items decide Yeezy 350 v2 on the best one instantly.Buying sports activities shoe on the net can be be extremely precious along Adidas Yeezy Boost 750 with time period useful to suit your needs, while not Adidas Yeezy Boost 350 v2 cream essential to check out various bodily retailers. You will get distinct different types of shoes on the web including designer shoes, Yeezy 750 Boost casual shoes, kid's shoes, young lady shoes or anything else likewise in sole spot.

Edytor Sp. z o.o. informuje, że nie ponosi odpowiedzialności i w żaden sposób nie ingeruje w treść wypowiedzi umieszczanych w komentarzach, zastrzega sobie jedynie prawo do usuwania, w ciągu 24 godzin, listów o treści reklamowej, sprzecznej z prawem, wzywających do nienawiści rasowej, wyznaniowej, etnicznej czy też propagujących przemoc oraz treści powszechnie uznanych za naganne moralnie, społecznie niewłaściwe i naruszających zasady Netykiety. Przypominamy, że osoby zamieszczające opinie, o których mowa powyżej, mogą ponieść za ich treść odpowiedzialność karną lub cywilną.
oceń artykuł:
( 1.8 )      słaby

Forum Ekologia

    zielona lekcja

    Przyroda Warmii i Mazur
    okiem Krzysztofa Pawlukojcia